Erasmus+-ის მობილობა: სწავლა თამაშისა და ბუნებრივი მასალების საშუალებით

ჩემი ყოველდღიური პრაქტიკა საბავშვო ბაღში მაძლევს შესაძლებლობას, დავაკვირდე, როგორ იკვლევენ, სწავლობენ და აღმოაჩენენ ბავშვები სამყაროს თამაშის საშუალებით. ვხედავ, რომ ბავშვებს სრულყოფილი ან ძვირადღირებული სათამაშოები არ სჭირდებათ. ხშირად მათთვის ყველაზე საინტერესო სწორედ მარტივი, ბუნებრივი მასალებისგან შექმნილი სათამაშოებია, რომლებიც მათ უშუალო გარემოში მოიპოვება.

Erasmus+-ის პროექტში „დიდაქტიკური თამაშები და სათამაშოები“ მონაწილეობამ შესაძლებლობა მომცა, უფრო ღრმად გამეაზრებინა შემოქმედებითობის მნიშვნელობა სკოლამდელი განათლების სფეროში და გამეცნო სლოვენიის, ჩრდილოეთ მაკედონიისა და ხორვატიის სამი განსხვავებული საბავშვო ბაღის პრაქტიკა. ამ საერთაშორისო მობილობებმა მიბიძგა, დავფიქრებულიყავი იმაზე, თუ როგორ შეგვიძლია ბავშვებს შევუქმნათ მეტი შესაძლებლობა შემოქმედებითი საქმიანობისთვის, კვლევისა და საკუთარი სასწავლო გარემოს დამოუკიდებლად ფორმირებისთვის.

პროექტის ფარგლებში მივხვდი, რომ თამაშის ხარისხი არ არის დამოკიდებული გამოყენებული მასალების ფასზე. გაცილებით მნიშვნელოვანია მასალების გააზრებული შერჩევა, ზრდასრულთა მხარდაჭერა და ისეთი ღია სივრცეების შექმნა, რომლებიც ბავშვების აქტიურ მონაწილეობას უზრუნველყოფს. სწორედ ამ გამოცდილებამ მიბიძგა, ცვლილებები შემეტანა ჩემს ჯგუფში, განსაკუთრებით კი მასალების მომზადებისა და სასწავლო გარემოს ორგანიზების მიმართულებით.

საგანმანათლებლო თამაშებისა და სათამაშოების შექმნა სლოვენიაში

სლოვენიაში გავაზიარეთ, თუ როგორ ვგეგმავთ და ვქმნით დიდაქტიკურ თამაშებსა და სათამაშოებს ჩვენს საბავშვო ბაღში და რომელ ძირითად ასპექტებს ვითვალისწინებთ ამ პროცესში, მათ შორის სათამაშოების უსაფრთხოებას, ფუნქციურობასა და ბავშვის განვითარების ეტაპებთან შესაბამისობას.

თავდაპირველად თითოეულმა ჩვენგანმა საკუთარი სათამაშოს კონცეფცია შეიმუშავა. აღვწერეთ იდეა, მისი დანიშნულება, გამოსაყენებელი მასალები და მოსალოდნელი ფუნქციები. შემდეგ ვეწვიეთ „ახალი იდეების ცენტრს“ — გადამუშავებული და ბუნებრივი მასალების რესურსცენტრს, სადაც შევაგროვეთ სხვადასხვა მასალა, მათ შორის მუყაო, მატყლი, ქვები, ბოთლის თავსახურები, ღილები და ხის ჩხირები.

შემოქმედებითმა პროცესმა დაგვაფიქრა იმაზე, თუ რა სჭირდებათ სინამდვილეში ბავშვებს. მივედით დასკვნამდე, რომ სწორედ დაგეგმვის ეტაპი წარმოადგენს უმნიშვნელოვანეს პროცესს, რომელიც მაღალი ხარისხის დიდაქტიკური მასალების შექმნის საფუძველს ქმნის.

მატყლის თელვის სახელოსნო და ბავშვებთან ერთად სათამაშოების შექმნა ჩრდილოეთ მაკედონიაში

მეორე საერთაშორისო მობილობა ჩრდილოეთ მაკედონიის ქალაქ პეხჩევოში განხორციელდა. ადგილობრივ საბავშვო ბაღში გავეცანით მათი მუშაობის ორგანიზებას, ყოველდღიურ რუტინას და ხელნაკეთი დიდაქტიკური სათამაშოების მრავალფეროვან კოლექციას, რომელსაც ბავშვები ყოველდღიურად იყენებენ. განსაკუთრებით შთამბეჭდავი იყო ის, თუ როგორ აერთიანებენ ისინი ბუნებრივ მასალებს სასწავლო პროცესში და როგორ ანიჭებენ განსაკუთრებულ მნიშვნელობას შემოქმედებითობის განვითარებას ყველა ასაკობრივ ჯგუფში.

ვიზიტის ფარგლებში შესაძლებლობა გვქონდა, დაგვეკვირვებინა ბავშვების საქმიანობისთვის სათამაშო სივრცეებში. ბავშვები დამოუკიდებლობით, სიმშვიდითა და აქტივობების არჩევისადმი დიდი ინტერესით გამოირჩეოდნენ. აღმზრდელები მათ მრავალფეროვან მასალებს სთავაზობდნენ, რაც კვლევისა და გადაწყვეტილების დამოუკიდებლად მიღების სურვილს აძლიერებდა. სწორედ ამ გამოცდილებამ დამანახვა, თუ რამდენად დიდ გავლენას ახდენს ღია და მხარდამჭერი გარემო ბავშვების თვითდაჯერებულობასა და მოტივაციაზე.

ერთ-ერთი სამუშაო შეხვედრის ფარგლებში გავეცანით მატყლის თელვის როგორც მშრალ, ისე სველ ტექნიკას. მატყლი, როგორც ბუნებრივი მასალა, მდიდარ სენსორულ გამოცდილებას ქმნის ის თბილია, რბილი და სასიამოვნოა შეხებისთვის. ბავშვები დიდი ინტერესით იკვლევენ და სხვადასხვა ფორმას აძლევენ მას, რაც მათ წარმოსახვისა და შემოქმედებითი უნარების განვითარებას უწყობს ხელს.

Teachers engaged in wool felting to create educational toys for children.

ბავშვებთან ერთად ჩატარებული სამუშაო შეხვედრა ამ საერთაშორისო მობილობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი გამოცდილება იყო. ბავშვები დიდი ენთუზიაზმით ქმნიდნენ სხვადასხვა ნამუშევარს ბუნებრივი და გადამუშავებული მასალების გამოყენებით, რაც ნათლად წარმოაჩენდა, რამდენად მნიშვნელოვანია მათთვის დამოუკიდებელი მოქმედებისა და კვლევის შესაძლებლობის მინიჭება.

სათამაშოების შექმნა გადამუშავებული მასალებისგან და ქსოვის ტექნიკის გაცნობა ხორვატიაში

ხორვატიის ქალაქ ვუკოვარში მდებარე საბავშვო ბაღში Erasmus+-ის ფარგლებში განხორციელებულმა ვიზიტმა მნიშვნელოვანი გამოცდილება შეგვძინა შემოქმედებითი სწავლებისა და სკოლამდელი განათლების ყოველდღიურ პრაქტიკაში საგანმანათლებლო თამაშების გამოყენების მიმართულებით. პედაგოგებმა გაგვიზიარეს წარმატებული პრაქტიკის მაგალითები და განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილეს თანამშრომლობის, ბუნებრივი მასალების გამოყენებისა და ბავშვების აქტიური ჩართულობის მნიშვნელობაზე.

პირველი სამუშაო შეხვედრის ფარგლებში, შეზღუდულ დროში, სხვადასხვა მასალის გამოყენებით შევქმენით ფუნქციური საგანმანათლებლო თამაშები. ერთობლივმა მუშაობამ ნათლად დაგვანახვა, რამდენად მნიშვნელოვანია ჯგუფური შემოქმედებითობა და როგორ შეუძლიათ პედაგოგებს, მარტივი მასალები ადრეული და სკოლამდელი ასაკის ბავშვების საჭიროებებზე მორგებულ სასწავლო რესურსებად გარდაქმნან.

Children rolling chestnuts through tubes, exploring the sensory board and sorting natural materials.

ასევე განვიხილეთ სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებების მქონე ბავშვების მხარდაჭერის საკითხი, რადგან მარტივი მასალების გამოყენება შესაძლებელს ხდის მათ საჭიროებებზე მორგებული სენსორული, მოტორული და დიდაქტიკური რესურსების შექმნას. შემოქმედებითი მიდგომის პირობებში, გადამუშავებული მასალები შეიძლება გადაიქცეს სენსორულ მილაკებად, ჩხარუნებად, ტაქტილურ ელემენტებად ან ისეთი სათამაშოებად, რომლებიც წვრილი მოტორიკის განვითარებას უწყობს ხელს. ასეთი რესურსები სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებების მქონე ბავშვებს დამატებით მხარდაჭერას სთავაზობს, ამავდროულად კი ხელმისაწვდომი და მარტივად დასამზადებელია. მეორე სამუშაო შეხვედრა გარე სივრცეებისთვის განკუთვნილი სათამაშოების შექმნას დაეთმო. შევქმენით თუნუქის ქილებისგან დამზადებული ხის ფეხები, ხის პალეტებისგან დამზადებული სამიზნე თამაში და იმპროვიზებული გზა. გარე სივრცისთვის განკუთვნილი დიდაქტიკური სათამაშოები ხელს უწყობს მოძრაობის, წონასწორობის, კოორდინაციის, სივრცითი ორიენტაციისა და სოციალური უნარების განვითარებას. გამოყენებული მასალები გამძლე და ეკოლოგიურად მდგრადია, ხოლო თამაშის პროცესი ფიზიკურ აქტივობას კვლევასა და აღმოჩენასთან აერთიანებს.

Early childhood teachers created a target game from a wooden pallet, ready to be used by children.

დასკვნითი სამუშაო შეხვედრა ქსოვის ტექნიკის გაცნობას დაეთმო. ეს საქმიანობა ხელს უწყობს წვრილი მოტორიკის, კონცენტრაციის, თანმიმდევრობისა და წესრიგის აღქმის განვითარებას, ამასთანავე, ბავშვებს შემოქმედებითი თვითგამოხატვის მრავალ შესაძლებლობას სთავაზობს. ამ გამოცდილებამ დამანახვა, რომ ქსოვის ელემენტების ინტეგრირება ჩვენს საბავშვო ბაღშიც მარტივად არის შესაძლებელი, რადგან საქსოვი ჩარჩოების დამზადება შესაძლებელია როგორც მუყაოსგან, ისე ხის ჩარჩოების გამოყენებით.

Erasmus+-ის მობილობების გამოცდილების დანერგვა სკოლამდელი განათლების პრაქტიკაში

ამ საერთაშორისო მობილობების შემდეგ ყოველდღიურ პრაქტიკაში უფრო ფართოდ დავიწყე ბუნებრივი და გადამუშავებული მასალების გამოყენება და ბავშვებთან ერთად შემოქმედებითი საქმიანობების უფრო ხშირად ორგანიზება. განსაკუთრებული ყურადღება გავამახვილე მასალების კვლევასა და შემოქმედებით პროცესებზე, ამასთანავე, ვიზრუნე იმაზე, რომ ბავშვებისთვის ხელმისაწვდომი ყოფილიყო ხელნაკეთი სათამაშოები.

ჩვენს საბავშვო ბაღში განხორციელებული პრაქტიკული ნაბიჯები მოიცავს:

• მშობლებთან ერთად სამუშაო შეხვედრის ორგანიზებას, რომლის ფარგლებშიც ერთობლივად შევქმენით გარე სენსორული დაფა და კიდევ უფრო გავაძლიერეთ საბავშვო ბაღსა და ოჯახებს შორის თანამშრომლობა;
• სპეციალური შემოქმედებითი კუთხის მოწყობას სივრცის შექმნას თავისუფალი თამაშის, კვლევისა და შემოქმედებითი საქმიანობისთვის, სადაც ბავშვებისთვის ხელმისაწვდომია ხელნაკეთი და მრავალფეროვანი მასალები.

Erasmus+-ის პროექტმა „დიდაქტიკური თამაშები და სათამაშოები“ კიდევ უფრო დამარწმუნა სხვადასხვა კულტურისა და პედაგოგიური პრაქტიკის მიმართ ღიაობის მნიშვნელობაში. ყოველი ვიზიტისას ვრწმუნდებოდი, რომ ისეთი ღირებულებები, როგორიცაა საზოგადოება, თანამშრომლობა, ბუნებისადმი პატივისცემა და შემოქმედებითობა, ევროპის სხვადასხვა საბავშვო ბაღს აერთიანებს.

Erasmus+-ის მობილობებმა არა მხოლოდ გაამდიდრა ჩემი პროფესიული ცოდნა, არამედ შთამაგონა, ყოველდღიურ პრაქტიკაში მდგრადი და გრძელვადიანი ცვლილებები განმეხორციელებინა.