განათლება ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი ინსტრუმენტია გოგონების გაძლიერებისა და გენდერული თანასწორობის ხელშეწყობისთვის. დღეს ევროპაში გოგონები უმეტესწილად ბიჭებს სჯობნიან განათლების მიღწევებში: გოგონები ნაკლებად ტოვებენ განათლებას ადრეულად და უფრო დიდი წილი გოგონებისა იღებს უნივერსიტეტის დიპლომს. ევროკავშირში გოგონები უფრო ხშირად აღწევენ მინიმალურ განათლების კომპეტენციას („ძირითადი უნარები“) აქტიური მონაწილეობისთვის საზოგადოებაში კითხვაში, მეცნიერებაში და კომპიუტერულ და ინფორმაციულ წიგნიერებაში.

თუმცა, არსებობს ერთი სფერო, სადაც ბიჭები ერთი ნაბიჯით წინ არიან — ეს არის მათემატიკა. თვიური დიაგრამა აჩვენებს განსხვავებას მაღალი შედეგების მაჩვენებელში (მოსწავლეთა წილი, ვინც OECD-ის საერთაშორისო მოსწავლეთა შეფასების პროგრამის [PISA] მიხედვით მათემატიკაში მე-5 ან უფრო მაღალ დონეს მიაღწია) ბიჭებსა და გოგონებს შორის 2022 წელს. ყველა ევროკავშირის ქვეყანაში, მათემატიკაში საუკეთესო მაჩვენებლებს უფრო ხშირად ბიჭები აჩვენებენ, ვიდრე გოგონები, და ეს გენდერული განსხვავება სტატისტიკურად მნიშვნელოვანია (1-დან 6 პროცენტული პუნქტის ფარგლებში).

მათემატიკაში მაღალი შედეგების მაჩვენებელი 15 წლის მოზარდებში, გენდერის მიხედვით (2022 წელი)

წყარო: OECD PISA 2022

შენიშვნა: სიფრთხილეა საჭირო 2022 წლის მონაცემების ინტერპრეტაციისას დანიაში, ირლანდიაში, ლატვიასა და ნიდერლანდებში, რადგან ამ ქვეყნებში ერთი ან რამდენიმე PISA-ს ნიმუშის შერჩევის სტანდარტი არ დაკმაყოფილდა (იხილეთ OECD, 2023, დანართები A2 და A4). ყველა გენდერული განსხვავება სტატისტიკურად მნიშვნელოვანია. ქვეყნები დალაგებულია კლებადობით იმ სხვაობის მიხედვით, რაც არის მაღალი შედეგის მქონე ბიჭების და გოგონების პროცენტებს შორის.

რა შეიძლება იყოს ამ გენდერული განსხვავების მიზეზები? შესაძლო ძირეული მიზეზები დაკავშირებულია კულტურულ სტერეოტიპებთან და საზოგადოებრივ მოლოდინებთან, რომლებიც გავლენას ახდენენ მოტივაციაზე, თავდაჯერებაზე და მათემატიკით დაინტერესებაზე. საზოგადოება ხშირად აძლიერებს სტერეოტიპს, რომ ბიჭებს ბუნებრივად უკეთესად გამოსდით მათემატიკა, ხოლო გოგონებს უფრო ერგებათ ენები და სოციალური მეცნიერებები.

თუნდაც გაუცნობიერებლად, მშობლები და მასწავლებლები ხშირად მეტად უჭერენ მხარს ბიჭებს მათემატიკასთან დაკავშირებულ აქტივობებში. მედიასა და ისტორიაში ნაკლებად არიან ცნობილი ქალი მათემატიკოსები და მეცნიერები, რომლებიც გოგონებისთვის მაგალითი შეიძლება იყოს, რაც ართულებს მათთვის იმის წარმოდგენას, რომ თვითონაც შეიძლება წარმატებას მიაღწიონ მათემატიკაში. ბიჭებს ხშირად ასწავლიან რისკის გაწევასა და სირთულეების მიღებას, მაშინ როცა გოგონებს ხშირად აშინებებენ შეცდომების დაშვებაზე — ეს კი იწვევს იმას, რომ ისინი ნაკლებად ერთვებიან რთულ მათემატიკურ ამოცანებში.

შესაბამისად, გოგონები, მიუხედავად იმისა, რომ ხშირად იგივე დონეზე ასრულებენ დავალებებს, როგორც ბიჭები, საკუთარ მათემატიკურ უნარებს ხშირად ნაკლებად აფასებენ, მაშინ როცა ბიჭები ხშირად აჭარბებენ საკუთარი შესაძლებლობების შეფასებას.

ამიტომ მეცნიერების, ტექნოლოგიების, ინჟინერიისა და მათემატიკის (STEM) სფეროებში მუდმივად შენარჩუნებულია გენდერული სხვაობა. მიუხედავად იმისა, რომ 2022 წელს უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ჩარიცხულთა 53.7% ქალები იყვნენ, STEM სფეროებში მათი წილი მხოლოდ 30.9%-ს შეადგენდა.

წინარე ინფორმაცია

 

უნარების კავშირი (Union of Skills) მიზნად ისახავს ძირითადი უნარების განვითარების მაღალ დონეზე უზრუნველყოფას და STEM სფეროებში გენდერული სხვაობების შემცირებას, სხვა მიზნებთან ერთად. მისი ერთ-ერთი სამიზნე 2030 წლისთვის არის ის, რომ წიგნიერების, მათემატიკისა და მეცნიერების მიმართულებით მაღალი შედეგების მქონე მოსწავლეთა წილი უნდა იყოს მინიმუმ 15%. მეორე სამიზნე ეხება STEM სფეროებს: უმაღლეს განათლებაში STEM მიმართულებით ჩარიცხულთა წილი უნდა შეადგენდეს მინიმუმ 32%-ს, და თითოეულ ხუთ სტუდენტში ორზე მეტი უნდა იყოს ქალი.

STEM განათლების სტრატეგიული გეგმა უნარების კავშირის სტრატეგიის ნაწილია და მიზნად ისახავს STEM განათლებაში არსებითი გამოწვევების დაძლევას. გეგმა ასევე ისწრაფვის ევროკავშირის მასშტაბით შესაძლებლობების გაღებას, მისი კონკურენტუნარიანობის, მზაობისა და ტექნოლოგიური ლიდერობის უზრუნველსაყოფად. უფრო მეტი გოგონასა და ქალის STEM მიმართულებებში მოზიდვა ამ გეგმის ძირითადი მიზანია.

განმარტება: თვის დიაგრამა არ წარმოადგენს ევროპის კომისიის ოფიციალურ პოლიტიკურ პოზიციას. არც ევროპის კომისია და არც მის სახელით მოქმედი პირი არ არის პასუხისმგებელი თვის დიაგრამის გამოყენების ნებისმიერ ფორმაზე.