Skip to main content
European School Education Platform
Expert article

Sociaal en emotioneel leren voor psychische gezondheid en welzijn

De psychologische impact van de pandemie heeft de nadruk gelegd op de behoefte aan een zorgzamer en compassievoller onderwijssysteem om de sociale en emotionele behoeften van kinderen en jongeren te ondersteunen. In dit artikel legt Carmel Cefai van de universiteit van Malta uit hoe dit onderwerp behandeld kan worden.
young girls holding hands
Image: Pixabay / MireXa

Recente statistieken laten een zorgwekkende trend zien in de psychische gezondheid en het welzijn van kinderen en jongeren in Europa en daarbuiten.

 

  • Circa 20 % van de kinderen ervaart psychische gezondheidsproblemen tijdens hun schooljaren, waarbij 50 % van de psychische gezondheidsproblemen zich voor de leeftijd van 14 jaar ontwikkelt en 75 % in de leeftijd van 12–25 jaar (Regionaal Bureau van de Wereldgezondheidsorganisatie voor Europa, 2018).
  • In een studie onder 10.000 kinderen van 11–17 jaar werd gevonden dat 1 op de 5 meldde dat ze ongelukkig en bezorgd voor de toekomst opgroeien vanwege pesten, academische druk en eenzaamheid (UNICEF/EU, 2021).
  • Zelfmoord is de voornaamste doodsoorzaak onder adolescenten in landen met lage en middelhoge inkomens en de op één na voornaamste doodsoorzaak in landen met hoge inkomens (Regionaal Bureau van de Wereldgezondheidsorganisatie voor Europa, 2018).

 

Deze zorgwekkende cijfers benadrukken de noodzaak van zorgzamere en compassievollere onderwijssystemen voor de ondersteuning van de sociale en emotionele behoeften van kinderen en jongeren. Uit onderzoek blijkt dat sociaal en emotioneel leren (SEL) leidt tot meer positieve attitudes, prosociaal gedrag en verbeterd welzijn en academisch leren. Het vermindert ook sociale, emotionele en gedragsproblemen zoals angst, depressie, zelfmoord, drugsgebruik en antisociaal gedrag (Durlak et al., 2011; Goldberg et al., 2019; OESO, 2021). De positieve uitkomsten zijn waargenomen van kleuteronderwijs tot middelbaar onderwijs in een verscheidenheid aan culturele en sociaaleconomische achtergronden. 

 

In het NESET-rapport over het versterken van SEL in de EU (Cefai et al., 2018) wordt een schoolbrede, systemische en op bewijs gebaseerde benadering voorgesteld, die een curriculumbenadering combineert met een positief schoolklimaat om het welzijn van lerenden en leerkrachten te verbeteren. Deze benadering betrekt de hele schoolgemeenschap erbij, inclusief medewerkers, leerlingen en ouders, samen met de lokale gemeenschap en andere belanghebbenden om SEL op verschillende schoolniveaus te faciliteren:

 

  • Curriculum: Een SEL-curriculum komt neer op vaardigheden onderbouwd door een ervaringsbenadering van leren, waarmee zowel intra- als interpersoonlijke competenties van kleuter- tot middelbaar onderwijs worden ontwikkeld.
  • Klassen- en schoolklimaat: Een SEL-curriculum moet gepaard gaan met een positief klimaat in de klas en de hele school, waarin lerenden zich veilig, inbegrepen en gerespecteerd voelen en verbondenheid
  • Vroege interventie: SEL is het effectiefst als er vanaf het kleuteronderwijs mee wordt begonnen.
  • Stem van leerlingen: Leerlingen moeten actief betrokken worden bij het ontwikkelen, implementeren en beoordelen van het curriculum.
  • Gerichte interventies: Een universele benadering van SEL moet gepaard gaan met gerichte interventies voor kwetsbare leerlingen die mogelijk extra ondersteuning nodig hebben.
  • Opleiding en welzijn van leerkrachten: Leerkrachten hebben training nodig in het faciliteren van SEL via hun praktijk om hun eigen sociale en emotionele competenties te ontwikkelen en te zorgen voor hun eigen gezondheid en welzijn.
  • Samenwerking met ouders: De betrokkenheid van ouders wordt gefaciliteerd door een participatieve benadering, waarbij ouders training krijgen om het SEL van hun kinderen te ondersteunen.
  • Partnerschap met de lokale gemeenschap en professionals op het gebied van psychische gezondheid: De lokale gemeenschap en andere belanghebbenden zijn cruciale actoren binnen een systemische, schoolbrede benadering.
  • Hoogwaardige implementatie: Een doeltreffende SEL-benadering moet goed worden gepland en geïmplementeerd met adequate training, hulpmiddelen en ondersteuning, en met actieve betrokkenheid van de schoolbrede gemeenschap bij de implementatie ervan.
  • Aanpassing aan lokale context: Bij interventies moet rekening worden gehouden met de culturele contexten van de scholen en de interesses en behoeften van leerlingen via een participatieve benadering van onderaf.

 

Conclusie

 

De zorgwekkende statistieken over de psychische gezondheid en het welzijn van kinderen en jongeren, en het consequente bewijs dat SEL helpt om het welzijn te bevorderen en het begin van psychische gezondheidsproblemen in kritieke perioden in het leven van jongeren te voorkomen, benadrukken de behoefte om het onderwijs opnieuw te bekijken en te reflecteren op de realiteiten en uitdagingen van een 21e eeuw na COVID. De bevordering van het welzijn en de psychische gezondheid binnen een schoolbrede, systemische benadering moet als een van de primaire doelstellingen van het onderwijs ingebed worden.

 

Dr. Carmel Cefai, (Londen), lid van de British Psychological Society , is hoogleraar Psychologie en directeur van het Centre for Resilience and Socio-Emotional Health van de universiteit van Malta. Hij heeft veel onderzoek gedaan naar en gepubliceerd over kwesties gerelateerd aan sociaal en emotioneel onderwijs en veerkracht. Hij is zijn loopbaan begonnen als leerkracht.

 

References

 

Cefai, C., Bartolo, P., Cavioni, V., & Downes, P. (2018). Strengthening social andemotional education as a key curricular area across the EU: A review of theinternational evidence. NESET Report. Luxembourg: Publications Office of the European Union.

 

Durlak, J. A.; Weissberg, R. P.; Dymnicki, A. B.; Taylor, R. D. (2011). The impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta-analysis of school-based universal interventions. Child Development, 82 (1), 474-501.

 

Goldberg, J. M., Sklad, M., Elfrink, T. R., Schreurs, K. M. G., Bohlmeijer, E. T. and Clarke, A. M. (2019). Effectiveness of interventions adopting a whole school approach to enhancing social and emotional development: a meta-analysis. European Journal of Psychology of Education, 34(4), 755–782.

 

OECD (2021) Beyond Academic Learning.

 

UNICEF and the European Union (2021) Our Europe, Our Rights, Our Future.

 

WHO Regional Office for Europe (2018). Adolescent mental health in the European Region.

 

WHO Regional Office for Europe (2020). Spotlight on adolescent health and well-being. Findings from the 2017/2018 Health Behaviour in School-aged Children (HBSC) survey in Europe and Canada International report

 

Additional information

  • Education type:
    School Education
  • Target audience:
    Head Teacher / Principal
    School Psychologist
    Student Teacher
    Teacher
    Teacher Educator
  • Target audience ISCED:
    Primary education (ISCED 1)
    Lower secondary education (ISCED 2)
    Upper secondary education (ISCED 3)

Tags

Social skills
Well-being

Key competences

Personal
Personal, social and learning to learn
Social and learning