ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (REPORT)

                                                01/07/2024

Γενική περιγραφή

Κύριος στόχος  του προγράμματος υπήρξε η παιδαγωγική υποστήριξη και η γνωστική κάλυψη των εκπαιδευτικών ιδιαιτεροτήτων και αναγκών μαθητών και μαθητριών του σχολείου μας με εναλλακτικές μορφές διδασκαλίας, προσεγγίσεις διαφοροποιημένης μάθησης και αξιοποίηση συνεργατικών σχολικών ή/και διασχολικών δραστηριοτήτων. Οι εκπαιδευτικές ιδιαιτερότητες και οι ανάγκες στις οποίες εστιάζουμε αφορούν ευάλωτες  μαθητικές ομάδες, όπως είναι οι Ρομά και οι αλλοδαποί του σχολείου μας.

Η διαφοροποίηση της διδασκαλίας δύναται να καλύψει την ανάγκη της ανταπόκρισης του εκπαιδευτικού έργου στις γνωστικές και συναισθηματικές ιδιαιτερότητες και ανάγκες των μαθητών/τριών. Στη βάση των αρχών της κοινωνικής δικαιοσύνης, της συμπερίληψης και της ισότητας, η διαφοροποιημένη εκπαίδευση περιορίζει τις ανισότητες, με αποδοχή των ιδιαιτεροτήτων και της διαφορετικότητας, που οφείλονται σε κοινωνικούς, πολιτισμικούς ή άλλους παράγοντες και συμβάλλει στην πιο αποτελεσματική ένταξη των ευάλωτων μαθητικών ομάδων.

Ιδιαίτερα για τα παιδιά Ρομά, η σχολική φοίτηση καθίσταται ασυνεπής και συχνά διακόπτεται λόγω ποικίλων παραγόντων, όπως είναι η συχνή οικογενειακή μετακίνηση, η απόσταση από το σχολείο, η έλλειψη κατάλληλης και μόνιμης στέγης, οι πρώιμοι γάμοι, η παιδική εργασία κ.α. Οι παράγοντες αυτοί αποτελούν εμπόδια που κρατούν τα παιδιά Ρομά μακριά από το σχολικό περιβάλλον και μάλλον παγιδευμένα σε έναν ατέρμονα κύκλο στέρησης και κοινωνικού αποκλεισμού.

Η διαχείριση της ετερότητας στη σχολική τάξη μπορεί να βασίζεται σε  ευέλικτες εκπαιδευτικές προσεγγίσεις διαφοροποιημένης διδασκαλίας, ώστε να διασφαλίζεται  η ισότιμη ένταξη όλων στην εκπαιδευτική διαδικασία. Ο σχεδιασμός του συγκεκριμένου προγράμματος έχει τρεις άξονες και εστιάζει σε διδακτικές πρακτικές διαφοροποιημένης μάθησης, για τις προαναφερθείσες ευάλωτες ομάδες του μαθητικού πληθυσμού του σχολείου μας, με τελική στόχευση την ομαλή ένταξή τους στο σχολικό περιβάλλον.

Κριτήρια επιτυχίας του προγράμματος 

(i) Η ενεργητική συμμετοχή εκπαιδευτικών και μαθητών/τριών.
(ii) Η ανάπτυξη ικανοτήτων συνεργασίας & επικοινωνίας των μαθητών/τριών.
(iii) Η βελτίωση της γραπτής και της προφορικής επικοινωνίας των μαθητών/τριών.
(iv)   Η εμπέδωση των βασικών αρχών υγιεινής (ειδικός άξονας δράσης για μαθητικές ομάδες Ρομά).

(v)  Η ανάπτυξη σχολικής κουλτούρας συμπερίληψης και διαχείρισης της ετερότητας.
(vi) Το αίσθημα της ικανοποίησης εκπαιδευτικών και μαθητών/τριών.

Υλοποίηση προγράμματος

Η υλοποίηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων πραγματοποιήθηκε, εντός εργασιακού ωραρίου, με τη συμμετοχή μαθητών/τριών του σχολείου μας: (i) στις τάξεις υποδοχής (ΤΥ) της ζώνης εκπαιδευτικής προτεραιότητας (ΖΕΠ)  και (ii) με διάχυσή τους στις κανονικές τάξεις φοίτησης. Κατά την εφαρμογή των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, η διαχείριση της ετερότητας στη σχολική τάξη στηρίχθηκε σε  ευέλικτες προσεγγίσεις διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης, με σκοπό την ισότιμη και ομαλή ένταξη όλων τόσο στην εκπαιδευτική διαδικασία, όσο και στο σχολικό περιβάλλον, γενικότερα. Η διαφοροποιημένη διδασκαλία συνέβαλλε στην ενίσχυση της αποδοχής της διαφορετικότητας, στον περιορισμό των ανισοτήτων και στην καλύτερη κάλυψη γνωστικών και συναισθηματικών αναγκών των μαθητών/τριών της ομάδας – στόχου (ρομά - αλλοδαποί).  

Ο πρώτος άξονας του προγράμματος πραγματοποιήθηκε με στοχευμένες συνεργατικές δραστηριότητες - μικρής έκτασης - γραπτής και προφορικής επικοινωνίας. Παράλληλα, στο πλαίσιο της επικοινωνίας και της συνεργασίας 4ου & 6ου Δημοτικών Σχολείων Λιβαδειάς πραγματοποιήθηκαν από κοινού παρακολουθήσεις θεατρικών & καλλιτεχνικών παραστάσεων. 

Ο δεύτερος άξονας του προγράμματος πραγματοποιήθηκε με στοχευμένες συνεργατικές δραστηριότητες - μικρής έκτασης - αξιοποίησης εκπαιδευτικών παιχνιδιών για την υποστήριξη της διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης. Πιο συγκεκριμένα, χρησιμοποιήθηκαν ψηφιακά εκπαιδευτικά παιχνίδια (σταυρόλεξο και σωστού-λάθους) και η βιωματική ενεργητική διδακτική τεχνική του παιχνιδιού ρόλων για την κατανόηση βασικών εννοιών της καθημερινής ζωής, π.χ. ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (e-mail) και στοιχεία γλωσσικής ικανότητας. 

Ο τρίτος άξονας του προγράμματος πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή μαθητών/τριών σε βιωματικές δράσεις: (i) προληπτικός οδοντιατρικός έλεγχος, (ii) ενημέρωση - παρουσίαση εκπαιδευτικού προγράμματος οδοντιατρικής υγιεινής και φροντίδας, (iii) ενημέρωση - παρουσίαση εκπαιδευτικού προγράμματος Αγωγής Υγείας από ιατρικό, νοσηλευτικό προσωπικό και επισκέπτριες υγείας του Κ.Υ. Λιβαδειάς και του Γενικού Νοσοκομείου Λιβαδειάς.

Παράμετροι που διευκόλυναν την επίτευξη των στόχων

(i) το ενδιαφέρον και η συμμετοχή των περισσότερων μαθητών/τριών της ομάδας – στόχου,

(ii) το ενδιαφέρον,  η συμμετοχή και η συνεργασία των εκπαιδευτικών της ομάδας  δράσης,

(iii) η εφικτότητα των στόχων της δράσης,

(iv) η εφικτότητα της υλοποίησης του σχεδιασμού της δράσης, γενικότερα,

(v) η ευελιξία υλοποίησης της δράσης και η υποστήριξή της από τη διοίκηση του σχολείου.

Δυσκολίες κατά την υλοποίηση 

(i) οι απουσίες κάποιων μαθητών/τριών της ομάδας-στόχου (ρομά),
(iii) ο περιορισμένος διαθέσιμος διδακτικός χρόνος για την υλοποίηση κάποιων σημείων του σχεδιασμού (π.χ. χρήση εκπαιδευτικού παιχνιδιού),
(iii) η υλοποίηση κάποιων σημείων του σχεδιασμού που απαιτούσε πολλαπλάσιο χρόνο προετοιμασίας.

Επισημάνσεις

Η διαφοροποιημένη διδασκαλία, η συμπερίληψη  και η διαχείριση  της ετερότητας, ως συστατικά στοιχεία της σχολικής κουλτούρας και ενός θετικού σχολικού κλίματος. Η χρήση των εκπαιδευτικών παιχνιδιών ως «καλή πρακτική» στη διδακτική πράξη.